CPAP có chữa khỏi ngưng thở khi ngủ không? Có phải dùng lâu dài?

CPAP kiểm soát OSA khi sử dụng nhưng thường không chữa khỏi nguyên nhân

CPAP thường không chữa khỏi ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ (OSA); thiết bị giữ đường thở mở và kiểm soát các cơn ngưng, giảm thở trong thời gian người bệnh đeo máy đúng cách.

Hướng dẫn của Học viện Y học Giấc ngủ Hoa Kỳ (AASM) xác định PAP/CPAP là phương pháp điều trị OSA ở người lớn, giúp cải thiện buồn ngủ ban ngày, chất lượng giấc ngủ và các triệu chứng liên quan. Tuy nhiên, chỉ số AHI thấp khi đang đeo máy cho thấy điều trị có hiệu quả, không chứng minh bệnh nền đã biến mất.

Phần lớn người bệnh cần dùng CPAP lâu dài vì OSA có thể tái xuất hiện nhanh khi ngừng máy. Các thử nghiệm rút CPAP ghi nhận tình trạng ngưng thở thường trở lại trong vài ngày, kèm buồn ngủ tăng và những thay đổi bất lợi về huyết áp, nhịp tim hoặc chức năng nội mô.

Thời gian điều trị có thể thay đổi nếu nguyên nhân và mức độ OSA thay đổi đáng kể, chẳng hạn sau giảm cân rõ rệt hoặc một phương pháp điều trị khác. Khi đó, bác sĩ có thể chỉ định đa ký giấc ngủ hoặc đo giấc ngủ tại nhà để đánh giá lại nhu cầu CPAP.

Gia đình không nên tự giảm áp lực hoặc ngừng CPAP chỉ vì người bệnh ngủ ngon hơn; chỉ có đánh giá khách quan khi không dùng máy mới xác định OSA đã thuyên giảm hay chưa.

Vì sao ngưng thở khi ngủ có thể quay lại khi ngừng CPAP?

Ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn có thể quay lại khi ngừng CPAP vì máy chỉ giữ đường thở mở trong lúc sử dụng, không loại bỏ hoàn toàn nguyên nhân nền gây xẹp đường thở.

1. Lực “nẹp khí” biến mất: CPAP tạo áp lực dương liên tục, hoạt động như một nẹp khí giúp đường thở trên không bị xẹp khi người bệnh hít vào. Khi tháo mặt nạ, lực nâng đỡ này không còn.
2. Các yếu tố gây tắc nghẽn vẫn tồn tại: Hẹp đường thở, mô mềm quanh hầu, béo phì hoặc giảm trương lực cơ trong khi ngủ có thể tiếp tục làm đường thở đóng lại. Vì vậy, CPAP chủ yếu kiểm soát OSA, thay vì sửa chữa vĩnh viễn cấu trúc và sinh lý gây bệnh.
3. OSA có thể tái phát nhanh: Các thử nghiệm ngừng CPAP ở người đã điều trị ổn định ghi nhận OSA thường trở lại nhanh, kèm buồn ngủ ban ngày và những thay đổi như tăng huyết áp, nhịp tim hoặc rối loạn chức năng nội mô.
4. Mức độ tái phát khác nhau: Một số người tái phát ngay trong vài đêm, trong khi người khác chậm hơn hoặc nhẹ hơn, tùy đặc điểm bệnh và những thay đổi như giảm cân, phẫu thuật hay điều trị nguyên nhân liên quan.

OSA quay lại sau khi ngừng CPAP không có nghĩa là “nghiện máy” hoặc phổi bị yếu; người bệnh không nên tự dừng máy mà cần được bác sĩ đánh giá lại bằng triệu chứng và xét nghiệm giấc ngủ khi phù hợp.

Thời gian phải dùng CPAP phụ thuộc nguyên nhân và diễn biến OSA

CPAP thường kiểm soát ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn (OSA), không chữa khỏi nguyên nhân; người bệnh cần tiếp tục dùng khi OSA còn tồn tại và chỉ cân nhắc ngừng sau khi được đánh giá lại.

Cảm giác khỏe hơn, bớt ngáy hoặc đã giảm cân chưa đủ chứng minh OSA đã khỏi; gia đình không nên tự giảm số đêm dùng, đổi áp lực hay ngừng CPAP khi chưa trao đổi với bác sĩ chuyên khoa giấc ngủ.

Phương pháp khác chỉ thay thế CPAP khi phù hợp và kiểm soát được OSA

Các phương pháp không dùng CPAP chỉ nên thay thế CPAP khi phù hợp với đặc điểm OSA và xét nghiệm theo dõi xác nhận đã kiểm soát tốt rối loạn hô hấp, oxy máu và triệu chứng.

Không nên tự ngừng CPAP chỉ vì bớt ngáy hoặc ngủ dễ hơn; quyết định cần dựa trên đánh giá của bác sĩ và kết quả PSG/HSAT sau can thiệp.

Khi nào người dùng CPAP nên được bác sĩ đánh giá lại?

Người dùng CPAP nên được bác sĩ đánh giá lại khi triệu chứng, cân nặng, bệnh tim mạch hoặc dữ liệu máy thay đổi; không nên tự ngừng máy chỉ vì cảm thấy ngủ tốt hơn.

• Triệu chứng trở lại hoặc kéo dài: buồn ngủ ban ngày, ngáy, thức giấc nhiều, đau đầu buổi sáng hoặc cảm giác ngủ không hồi phục dù vẫn dùng CPAP đều. Bác sĩ có thể cân nhắc đo đa ký giấc ngủ (PSG) hoặc đo giấc ngủ tại nhà (HSAT).
• Cân nặng tăng hoặc giảm đáng kể: AASM nêu mức thay đổi khoảng 10–20% trọng lượng cơ thể có thể làm mức độ ngưng thở và nhu cầu áp lực CPAP thay đổi.
• Dữ liệu máy bất thường hoặc khó giải thích: AHI tồn dư cao, rò khí lớn, áp lực tăng kéo dài hoặc báo cáo máy không phù hợp với triệu chứng cần được bác sĩ kiểm tra; đôi khi PSG phù hợp hơn việc chỉ điều chỉnh máy tại nhà.
• Xuất hiện hoặc thay đổi bệnh tim mạch: chẳng hạn tăng huyết áp khó kiểm soát, suy tim, rối loạn nhịp hoặc đột quỵ.
• Không dung nạp CPAP hoặc chuyển sang phương pháp khác: như máng chỉnh hàm, phẫu thuật, liệu pháp tư thế hoặc giảm cân; xét nghiệm theo dõi có thể giúp xác nhận hiệu quả điều trị.

Người không còn triệu chứng, dùng CPAP ổn định và không có thay đổi lâm sàng thường không cần lặp lại PSG hoặc HSAT định kỳ.

Tiếp tục dùng, kiểm tra thiết bị hay gặp bác sĩ: bảng quyết định an toàn

Người đang điều trị ngưng thở khi ngủ bằng CPAP nên tiếp tục dùng khi kiểm soát tốt, xử lý thiết bị khi vấn đề thuộc độ kín–thoải mái và gặp bác sĩ khi triệu chứng hoặc dữ liệu máy còn bất thường.

Khó thở tăng nhanh, tím tái, lú lẫn, đau ngực hoặc giảm ý thức không phải lỗi kỹ thuật thông thường và cần được đánh giá y tế khẩn cấp.

Máy Trợ Thở Auto CPAP BMC G3 A20

Cpap BMC G3 A20

21,000,000 đ

Máy trợ thở G3 A20 là dòng máy thở AutoCPAP cao cấp nhất từ hãng BMC đã có mặt ở nhiều nước trên thế giới như: Mỹ, Australia… với thuật toán trợ thở thông minh cùng nhiều tính năng tối ưu cho người sử dụng.  

Với đa số người bệnh, CPAP là phương pháp kiểm soát lâu dài và cần được sử dụng đều đặn theo chỉ định, không tự ý bỏ máy chỉ vì triệu chứng đã cải thiện. Chỉ nên cân nhắc giảm hoặc ngừng CPAP khi yếu tố gây bệnh đã thay đổi đáng kể và bác sĩ xác nhận bằng xét nghiệm giấc ngủ lúc không dùng máy. Khi gia đình còn băn khoăn về lựa chọn, cài đặt hoặc sử dụng thiết bị an toàn, S-Med có thể hỗ trợ hướng dẫn phù hợp và đồng hành kỹ thuật trong quá trình chăm sóc tại nhà.